Naar de inhoud
CoVince logoCoVinceEuropees alternatief Terug naar het Europese alternatief
Soevereiniteit

De CLOUD Act uitgelegd

CoVince11 november 20264 minuten lezen

Een adviseur spreekt na een klantgesprek zijn notities in op zijn telefoon in een lobby. Stroom: Jouw data, Wiens wet?, Afspraken.

De CLOUD Act is een Amerikaanse wet uit 2018. Zij bepaalt dat Amerikaanse autoriteiten van Amerikaanse aanbieders kunnen eisen dat zij gegevens verstrekken die zij beheren, ook als die gegevens buiten de VS staan, bijvoorbeeld in een datacenter in Europa.

Wat de wet regelt

CLOUD staat voor Clarifying Lawful Overseas Use of Data. De wet verduidelijkt dat een aanbieder die onder Amerikaanse jurisdictie valt, verplicht kan worden data te leveren die hij "in bezit, onder bewaring of onder zijn controle" heeft. De fysieke locatie van de server is daarbij niet doorslaggevend.

De wet voorziet ook in zogenoemde uitvoeringsovereenkomsten tussen de VS en andere landen, en in manieren voor een aanbieder om bezwaar te maken als een vordering botst met buitenlands recht. In de praktijk blijft het een juridisch spanningsveld met het Europese gegevensbeschermingsrecht.

KPI-pagina met trends, staven en een statustabel per kliniek
Echt CoVince-scherm met demodata (Meridiaan B.V.).

Wie het raakt

Het gaat om aanbieders die onder Amerikaanse rechtsmacht vallen. Dat zijn bedrijven met hun zetel in de VS, maar ook bedrijven met een sterke Amerikaanse band. Of een specifieke leverancier eronder valt, hangt af van zijn structuur. Vraag het expliciet na en laat het vastleggen in je verwerkersovereenkomst.

Belangrijk: het gaat om de juridische zetel van de partij die de data beheert, niet om de nationaliteit van je contactpersoon en niet om de plek van de server.

Wat je ermee doet

  1. Breng in kaart welke leveranciers onder Amerikaanse rechtsmacht vallen, ook als onderaannemer in de keten.
  2. Beoordeel per soort gegevens of dat acceptabel is. Voor openbare informatie vaak wel, voor persoonsgegevens, medische of bestuurlijke gegevens veel minder.
  3. Kijk naar versleuteling met sleutels onder eigen beheer, en naar Europese alternatieven voor de gevoelige onderdelen.
  4. Leg de afweging vast. Dat helpt bij de AVG, bij NIS2 en bij audits.

Waarom een EU-regio niet genoeg is

Veel Amerikaanse leveranciers bieden opslag in een Europese regio aan. Dat helpt voor latentie en voor sommige regels, maar het verandert niets aan de juridische zetel van de aanbieder. Lees daarover meer in dataresidentie is geen soevereiniteit.

Veelvoorkomende misverstanden

  • "Als de server in Nederland staat, geldt de wet niet." De wet kijkt naar wie de data beheert, niet naar de plaats van de server.
  • "Alleen verdachten worden geraakt." De wet gaat over de bevoegdheid van autoriteiten ten opzichte van de aanbieder. Wie klant is, merkt er niet altijd iets van.
  • "Dit speelt alleen bij grote bedrijven." Elke aanbieder onder Amerikaanse rechtsmacht valt in principe onder het regime, ook kleinere.

Wat je contractueel kunt vastleggen

Vraag in de verwerkersovereenkomst naar een meldplicht bij vorderingen (voor zover wettelijk toegestaan), naar de inspanning van de aanbieder om bezwaar te maken, en naar een lijst van onderaannemers. Een leverancier die hierover open is, geeft je meer houvast dan een leverancier die alleen naar zijn EU-regio verwijst.

Een voorbeeld: de zorgaanbieder

Een zorgaanbieder met vierhonderd medewerkers gebruikt een Europees softwarepakket voor het cliëntdossier. De leverancier zit in Nederland, het datacenter ook. Toch blijkt bij navraag dat de hostinglaag draait op de cloud van een Amerikaans bedrijf en dat een supportteam daar beheerrechten heeft. De zorgaanbieder stelt drie vragen: wie beheert de infrastructuur juridisch, wie heeft beheerrechten en vanuit welk land, en wie beheert de sleutels? Het antwoord bepaalt of de aanbieder dit risico voor cliëntgegevens wil dragen. Dat is precies het soort afweging waar de wet om vraagt: niet "mag het", maar "kunnen wij uitleggen waarom we het zo hebben ingericht".

Checklist voor je leveranciersgesprek

  • Wat is de juridische zetel van de leverancier en van zijn moederbedrijf?
  • Op welke infrastructuurleverancier draait de dienst, en wie beheert die?
  • Wie beheert de versleutelingssleutels, en waar?
  • Meldt de leverancier vorderingen aan klanten, voor zover de wet dat toestaat?
  • Is er een actuele lijst van onderaannemers, met een meldplicht bij wijzigingen?

Wat je maandag kunt doen

Pak je leverancierslijst en zet erbij welke partijen onder Amerikaanse rechtsmacht vallen, ook via hun infrastructuur. Markeer de tools met persoonsgegevens of bestuurlijke stukken. Bespreek de gemarkeerde lijst met je functionaris gegevensbescherming en kies waar een Europees alternatief of extra maatregel het eerst nodig is.

Hoe een vordering in de praktijk verloopt

Een Amerikaanse autoriteit richt een vordering aan de aanbieder, niet aan jou als klant. De aanbieder toetst of hij bevoegd is en of de vordering botst met het recht in het land waar de data staat. Soms kan hij bezwaar maken, soms niet, en niet altijd mag hij jou informeren. Daarom is het zinvol vooraf af te spreken wat de aanbieder doet: zijn juridische afdeling inschakelen, de omvang van de vordering beperken en jou melden voor zover dat is toegestaan. Zo’n afspraak beschermt je niet tegen de wet, maar geeft je wel een uitgangspunt en een aanspreekpunt.

Wat CoVince hierover zegt

CoVince is een Europees platform: de productie draait in Europa, bij een Europees cloudbedrijf, en CoVince is ISO 27001-gecertificeerd. Dat verkleint het aantal schakels onder Amerikaanse rechtsmacht, maar het neemt jouw eigen verantwoordelijkheid niet weg: een platform maakt een organisatie niet vanzelf compliant. Zie ook Schrems II en de AVG.

Veelgestelde vragen

Geldt de CLOUD Act ook voor data in een Europees datacenter?

Ja, als de aanbieder onder Amerikaanse rechtsmacht valt. De wet kijkt naar wie de data beheert, niet naar waar de server staat.

Is de CLOUD Act hetzelfde als de Patriot Act?

Nee. Het zijn aparte wetten. De CLOUD Act uit 2018 gaat specifiek over toegang tot data die buiten de VS wordt bewaard.

Helpt versleuteling?

Het kan helpen, vooral als de sleutels onder jouw beheer blijven. Het hangt af van hoe en door wie de sleutels worden beheerd.

Wat doet CoVince hieraan?

CoVince is een Europees platform dat in productie in Europa draait en ISO 27001-gecertificeerd is. Je blijft zelf verantwoordelijk voor je afweging.

Moet ik een Amerikaanse leverancier meteen opzeggen?

Nee. Beoordeel per soort gegevens of het risico acceptabel is en begin met een alternatief voor de gevoelige onderdelen.

Waar vraag ik de leverancier het eerst naar?

Naar zijn juridische zetel, zijn infrastructuurleverancier, wie de sleutels beheert en of hij vorderingen meldt voor zover de wet dat toestaat.